Đa phần chỉ là sinh hoạt phí. Đại học công lập ở cả hai nước gần như miễn học phí Master (trừ ngoại lệ bang Baden-Württemberg ở Đức); sinh viên chỉ đóng khoản phí nhỏ (khoảng 300 đến 350 EUR/kỳ tại Đức, khoảng 400 EUR/năm tại Pháp). Các học bổng như DAAD, Deutschlandstipendium, France Excellence chủ yếu là tiền sinh hoạt phí, có thể dùng linh hoạt cho học phí (nếu phải đóng) hoặc chi tiêu hàng ngày.

Mostly just living costs. Public universities in both countries are nearly tuition-free for Master’s (except the Baden-Württemberg exception in Germany); students pay only a small fee (about 300 to 350 EUR/semester in Germany, about 400 EUR/year in France). Scholarships such as DAAD, Deutschlandstipendium, and France Excellence are mainly living stipends, usable flexibly toward tuition, if any, or daily expenses.

Tại Đức, làm thêm tối đa 20 giờ/tuần hoặc 80 giờ/tháng với lương tối thiểu khoảng 12 EUR/giờ mang lại khoảng 960 EUR/tháng; các công việc trợ lý nghiên cứu trong trường thường trả cao hơn mức tối thiểu (khoảng 15 EUR/giờ), tương đương khoảng 1.200 EUR/tháng, đủ cho ký túc xá (300 đến 400 EUR/tháng) và sinh hoạt. Tại Pháp, có thể làm thêm hoặc nhận phụ cấp thực tập (khoảng 600 đến 700 EUR/tháng cho thực tập trên 309 giờ), dù việc Pháp gần đây cắt trợ cấp nhà ở cho sinh viên ngoài EU khiến bài toán này khó hơn trước.

In Germany, working up to 20 hours/week or 80 hours/month at about 12 EUR/hour brings roughly 960 EUR/month; university research-assistant jobs pay above minimum (about 15 EUR/hour), or about 1,200 EUR/month, enough for a dorm (300 to 400 EUR/month) plus living costs. In France, part-time work or the internship allowance (about 600 to 700 EUR/month for internships over 309 hours) helps, though France’s recent housing-subsidy cut for non-EU students has made this tighter.

Có ba nhóm chính: học bổng chính phủ Việt Nam (cạnh tranh thấp nhưng mức hỗ trợ thường không đủ sống thoải mái), học bổng DAAD (tự do hơn với giáo sư vì là tiền cá nhân, nhưng đi visa sinh viên nên ít quyền lợi hơn người lao động), và PhD có lương theo hợp đồng (phổ biến và thường được xem là tối ưu nhất, đầy đủ quyền lợi lao động, nhưng nhiều ứng viên bỏ lỡ vì tìm “PhD scholarship” trên mạng chỉ ra kết quả DAAD).

Three main groups: a Vietnamese government scholarship (low competition, but often not enough for a comfortable life), a DAAD scholarship (more independence from the professor as personal funding, but a student visa with fewer benefits than an employee), and a salaried PhD contract (common and generally considered the most optimal, with full worker benefits, though many miss it because searching “PhD scholarship” online surfaces DAAD).

TU9 là 9 trường đại học kỹ thuật lớn nhất nước Đức (gồm TU Berlin), còn nhóm 10 trường “Excellence” được nhà nước tập trung đầu tư. Cả hai nhóm đều thu hút funding dồi dào hơn hẳn từ nhiều nguồn (Liên minh châu Âu, thành phố, doanh nghiệp, các bộ của chính phủ), nên sinh viên PhD tại đây thường có nhiều nguồn lực hơn.

TU9 is the group of Germany’s 9 largest technical universities (including TU Berlin), while the separate “Excellence” group of 10 receives concentrated state investment. Both draw far more funding from more sources (the EU, the city, businesses, government ministries), so PhD students there generally have more resources.

Theo luật Đức, chỉ trường đại học mới được cấp bằng PhD, nên dù làm nghiên cứu tại Max Planck hay viện nào khác vẫn phải liên kết với một trường đại học. Max Planck (trừ Fraunhofer, vốn thiên ứng dụng) hướng nghiên cứu thuần học thuật và áp lực cao hơn, vì làm việc cùng những giáo sư hàng đầu thế giới trong ngành.

Under German law, only a university can confer a PhD, so research at Max Planck or another institute must still be affiliated with a university. Max Planck (unlike the applied Fraunhofer) leans purely academic with higher pressure, since you work alongside some of the world’s leading names in the field.

Universität thiên về nghiên cứu (giống mô hình đại học ở Việt Nam), Technische Universität (như TU Berlin) thiên về kỹ thuật, còn Hochschule thiên ứng dụng: giáo sư thường có nhiều năm kinh nghiệm làm việc ở công ty, chương trình học hướng ra đi làm hơn là nghiên cứu. Bằng Master/PhD hầu như chỉ được cấp tại Universität/Technische Universität, rất hiếm ở Hochschule.

A Universität leans research-focused (like the university model in Vietnam), a Technische Universität (such as TU Berlin) leans engineering, and a Hochschule leans applied: professors often have years of industry experience and the curriculum aims at employment more than research. Master’s/PhD degrees are almost exclusively conferred at a Universität/Technische Universität, very rarely at a Hochschule.